interchange

دسترسي به فيل هاي صوتي كتاب هاي 

interchange

برای آنهایی که زبان‌آموز انگلیسی هستند، یکی از متدهای آموزشی، متد اینترچنج Interchange است که چهار کتاب زرد، قرمز، آبی و سبز داره. امروز توی گشت و گذار برخوردم به بخشی از سایت انتشارات کمبریج که اختصاص به این کتاب‌ها داره. نکته جالب در این بخش اینه که کل تمرینات کتاب به همراه فایل‌های صوتی برای دانلود قرار داده شده. تمرینات رو می‌شه روی سایت انجام داد و جواب‌های درست رو چک کرد.
 
جهت دسترسي به اين سايت اينجا را كليك نماييد

 

Farid Bensaeed

تعريف غشاء

تعريف غشاء

غشاء لايه‌اي است نازك، كه مي‌تواند اجزاي يك سيال را به طور انتخابي از آن جدا كند. به عبارت ديگر غشاء وسيله‌اي است كه جداسازي مواد را عمدتاً بر اساس اندازه‌‌‌هاي مولكولي آنها ممكن ﻣﻲسازد. البته در اين فرآيند علاوه بر اندازه، عوامل ديگري نيز دخالت دارند.

در يك فرآيند غشايي عموﻣﴼ دو فاز وجود دارند كه به وسيله فاز سوم (غشاء) به طور فيزيكي از يكديگر جدا شده‌اند. غشاء انتقال جرم بين دو فاز را كنترل ﻣﻲنمايد. فازها به صورت مخلوطي از اجزاء ﻣﻲباشند. در اين حالت يكي از اجزاء موجود در مخلوط بيش از سايرين از غشاء عبور مي‌کند. به عبارت ديگر غشاء نسبت به يكي از اجزاء انتخاب‌گر‌‌‌(1) است. در اين صورت انتقال آن جزء از يك فاز به فاز ديگر توسط غشاء انجام خواهد شد. به اين ترتيب يكي از فازها غني از آن جزء و ديگري از آن تهي ﻣﻲگردد.

به طور خلاصه عملکرد يک غشاء توسط دو خاصيت به نام‌هاي تراوش‌پذيري[2]  و انتخابگري يا انتخاب‌پذيري [3] ارزيابي مي‌شود. بسياري از مواد كه تصور نمي‌شود غشاء باشند (به عنوان مثال پوشش‌‌هاي محافظ يا مواد بسته‌‌بندي)، داراي خواصي هستند كه منطبق بر خاصيت غشاء است و در واقع غشاء ﻣﻲباشند. بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت که تمام موادي كه به عنوان غشاء عمل ﻣﻲكنند يك خاصيت كلي دارند و آن اين است كه مواد مختلف را به طور انتخابي از خود عبور ﻣﻲدهند.

فرآيندهايي كه بر اساس استفاده از غشاء پايه‌‌گذاري شده‌اند ﻣﻲتوانند دركاربرد و نيز نيروي محركه لازم براي انجام جداسازي كاﻣﻠاً متفاوت باشند. انتقال جرم در طول يك غشاء ممكن است به وسيله نفوذ و يا جابجايي حاصل شود. جابجايي مي‌تواند در اثر اختلاف پتانسيل الكتريكي، غلظت،  فشار يا درجه حرارت انجام شود.

 

---

[1] Selective

[2] Permeability

[3] Selectivity

--
Farid Bensaeed

توليد انرژي از پياده روي

توليد انرژي از پياده روي


شهروندان شهر تولوز در فرانسه در راستاي يک پروژه صرفه جويي در مصرف انرژي بر روي پياده روهايي راه مي روند که برق توليد مي کنند.
    بنابراين گزارش، بر روي پياده روهاي مرکز شهر تولوز صفحاتي نصب شده اند که مي توانند 30 وات برق توليد کنند. اين ميزان انرژي براي تامين برق روشنايي خيابان هاي اطراف اين پياده روها کافي خواهد بود. معاون شهردار تولوز در اين باره توضيح داد: «اين پياده روها در مرحله آزمايش هستند و در حال حاضر تولوز تنها شهر دنياست که از اين سيستم استفاده مي کند اما پياده روهاي انرژي زا در آينده مي توانند به عنوان يک راه حل مناسب در تامين برق سرويس هاي شهري مورد استفاده قرار گيرند.»
    صفحات کف پوش اين پياده روها محتوي ميکروحسگرهايي هستند که انرژي ايجاد شده از پياده روي شهروندان را جمع آوري کرده و در يک باتري بزرگ ذخيره مي کنند.
    براساس اين گزارش ، با کمک اين سيستم مي توان انرژي را در طول روز جمع آوري و از آن در مدت شب و براي روشنايي استفاده کرد.
    در طول روز و در خيابان هاي مرکزي شهر، تعداد کساني که در سطح پياده روها تردد مي کنند زياد است و بنابراين پياده روي مي تواند يک منبع مناسب براي توليد انرژي باشد.
    
--
Farid Bensaeed

همت و كار مضاعف

 

چه بايد كرد تا شعار همت و كار مضاعف تحقق يابد

۱ ـ عامل مدیریتی: همت و کار مضاعف بدون اتکا به مدیریت کارآمد و عالمانه میسر نمی شود و قطعا در پشت هر سازمان متعالی و کشور توسعه یافته، مدیریتی علمی و کارآمد نهفته است و این مدیران و رهبران تحول گرا هستند که موجب اثرگذاری در مجموعه خود می گردند. نهادینه شدن فرهنگ کار در جامعه به مدیران کارآمدی نیاز دارد که توان انگیزش و تحرک بخشی در بدنه سازمان و محیط خود را داشته باشند. امروزه بخش اعظم ناکارآمدی و کم کاری در جامعه به نحوه مدیریت و تدبیر مدیران و مسئولان سازمان ها بر می گردد.

۲ ـ تقویت انگیزه های دینی و انقلابی: یکی از عوامل بسیار مهمی که می تواند به توسعه کار و افزایش کارآمدی در جامعه کمک نماید توجه به آموزه های دینی و ارزش های معنوی کار است. قرآن کریم و سیره ائمه اطهار همواره به انسان ساعی احترام گذاشته و بر تلاش آحاد و اقشار مختلف هر جامعه تاکید نموده است لذا ضروری است خطبا و واعظین در منابر و تریبون ها به تبیین نقش کار از منظر قرآن و احادیث پرداخته و جامعه را به تحرک درآورند. تقویت انگیزه های دینی برای کارآفرینی و اهتمام به کار و تلاش در کنار تبیین مسایل اخروی موجب نهادینه شدن فرهنگ کار در جامعه می شود.

۳ ـ عامل فرهنگی: میزان کار و پشتکار یک ملت امری فرهنگی بوده و ریشه در پیشینه تاریخی آن ملت دارد. وقتی تولید و خلق ثروت در جامعه ای ارزش تلقی شود، به دنبالش فرهنگ کار نهادینه می شود. در جامعه ای که نگاه منفی و نادرست به سرمایه دار و ثروتمند وجود دارد، در آن جامعه روح کار و تلاش و جهد و جدیت می میرد و تن پروری و کم کاری فرهنگ غالب می شود. متاسفانه برخی سیاست های غلط امدادی و کمک های مستقیم مالی موجب شده است برخی افراد به جای کار به دنبال دریافت کمک های سازمان های امدادی باشند در صورتی که می بایست به جای ماهی دادن به افراد گرسنه کنار دریا تور بافتن و ماهیگیری را یادشان بدهیم تا بستر کار مولد را فراهم کرده باشیم.

۴ ـ تعهد ملی: در کشوری که منافع ملی ارزش تلقی شود احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت کشور در فرد فرد آحاد آن جامعه امری درونی و با ارزش می گردد. مردمان آن کشور برای توسعه و تعالی میهن خود متعهدانه می کوشند و منافع ملی را بر منافع شخصی، گروهی و سازمانی ترجیح می دهند. ضروری است مسئولان فرهنگی، رسانه های گروهی و مراکز آموزشی در تقویت مسئولیت پذیری و تعهد ملی در جامعه تلاش نمایند، چرا که بین تعهد ملی و کار مظاعف رابطه معناداری وجود دارد.

۵ ـ عامل انگیزش: برای آنکه کار مضاعف در جامعه انجام شود می بایست انگیزه های خدمتی نیروی کار حفظ و تقویت شود. این انگیزه ها می تواند مادی یا معنوی، فردی یا سازمانی و شخصی یا گروهی باشد.

۶ ـ توانمند سازی: نیروی کار همواره به آموزش حین کار نیاز دارد. آموزش، مهارت های شغلی نیروی کار را افزایش داده و موجب افزایش بهره وری، خلاقیت و کارآفرینی می شود.

۷ ـ ارزشیابی: ارزشیابی عادلانه و مستمر و تشویق نیروهای فعال در سازمان های دولتی و خصوصی می تواند منجر به تقویت فرهنگ کار و تلاش شود. در جامعه ای که به نیروی انسانی اصالت داده شود و انسان کارآمد محور توسعه گردد، آن جامعه قطعا رستگار و پویا خواهد بود.

۸ ـ تعطیلات: تعطیلات فراوان مناسبتی و تقویمی یکی از عوامل مهم منفی پیشرفت در کشور ماست. کاهش تعطیلات عامل مهمی برای توسعه فرهنگ کار و افزایش بهره وری خواهد بود، البته باید توجه داشت که اگر وجدان و تعهد اجتماعی در جامعه از میزان بالایی برخوردار بوده و افراد در طول زمان کار بیشترین عزم را برای انجام کار مفید داشته باشند شاید اثر سوء فراوانی تعطیلات نمود کمتری پیدا کند.

۹ ـ حسن تدبیر: همت مضاعف از طریق تدبیر درست و کارشناسانه امور انجام می شود و یکی از راه های هدایت درست منابع، تصمیم گیری صحیح می باشد. تصمیم های نادرست و غیر اصولی باعث هدر رفت منابع، نیروی کار و طراوت جامعه شده و در نهایت جامعه را دچار سرخوردگی و رکود می کند.

۱۰ ـ عامل قوانین و مقررات: قوانین و مقررات باید به نحوی تدوین شوند که موجب کارآمدی و تقویت نیروی کار شوند و فضای کسب و کار و تغییر و تحول را فراهم سازند و به جای ایجاد مانع، بیشتر در صدد رفع موانع و تسهیل امور برآیند تا شور و شوق کار خود به خود فزونی یابد.

۱۱ ـ روش ها: روش های سازمانی و جریان کار عامل بسیار مهمی در نیروی کار و کارآمدی سازمان ها هستند. اصلاح روش ها می تواند موجب چابکی و چالاکی سازمانی گردیده، عامل پویایی و افزایش بهره وری شود. لذا مهندسی مجدد روش انجام کار موجب تحرک بخشی و استفاده بهینه از منابع و فرصت ها می شود.

 

--
Farid Bensaeed

انرژي هاي تجديد پذير

انرژي هاي تجديد پذير

انرژي هاي تجديد پذير بشر از ديرباز با بكارگيري انرژيهاي فراوان و در دسترس طبيعت، در پي گشودن دريچه‌اي تازه به روي خويش بود تا از اين رهگذار، بتواند افزون بر آسانتر كردن كارها، فعاليتهاي خود را با كمترين هزينه و بالاترين سرعت به انجام رساند و گامي براي آسايش بيشتر بردارد. نخستين انرژي بكاررفته توسط بشر، انرژي خورشيد بود. انسان از نور و گرماي آفتاب بهره‌هاي فراوان مي‌برد؛ تا آنجا كه اين انرژي جزيي جدايي‌ناپذير از فرآيند برخي صنايع گشت و حتي امروزه نيز جايگاه خود را از دست نداده است. مردماني كه به جريانهاي آزاد آب دسترسي داشتند يا در سرزمينهاي بادخيز مي‌زيستند، از اين انرژي حركتي استفاده مي‌كردند و با تبديل و مهار آن، بر توان خويش جهت انجام كارهاي بزرگتر و دشوارتر، مي‌افزودند. انرژي ديگري كه در گذشته با آن آشنا بوده، از آن ياري مي‌جستند، انرژي گرمايي زمين بود. انسانهاي ساكن نواحي آتشفشاني، آگاهانه يا ناخودآگاه، با بهره بردن از ويژگيهاي درماني-گرمايي چشمه‌هاي آبگرم، بنوعي اين انرژي را بكار مي‌بستند. با افزايش جمعيت و گسترش و پراكندگي آن و نيز همگام با نياز روزافزون به انرژيهاي جديد و كارآتر با بازده بيشتر، كم‌كم بشر سوخت‌هاي فسيلي را كشف كرد و آن را منبعي پايان‌ناپذير يافت كه نويدبخش آينده‌اي روشن بود. وابستگي انسان به سوختهاي فسيلي، روزبروز بيشتر مي‌شد و با پيشرفت علم و فناوري و ساخت ماشينها و ابزارهاي گوناگون و بويژه با رخ دادن انقلاب صنعتي، بكارگيري سوختهاي فسيلي به اوج خود رسيد؛ اما در كنار اين پيشرفتها، رفته‌رفته بشر دريافت كه گذشته از محدود بودن انرژي فسيلي، بهره‌گيري از اين انرژي نيز چندان بدون هزينه نخواهد بود و ديري نپاييد كه پيامدهاي ناشي از سوزاندن سوختهاي فسيلي، خود به چالشي تازه براي جوامع انجاميد. براي نمونه مصرف كنوني نفت، حدود ده ميليارد تن در سال است كه بيش از اين نيز خواهد شد و با اين كه ذغالسنگ از ابتدايي‌ترين سوختهاي فسيلي است، امروز هنوز 40% انرژي الكتريكي جهان و 56% برق آمريكا، از سوختن ذغالسنگ بدست مي‌آيد و سالان چندين ميليون تن گاز NO2، SO2 و CO حاصل از سوختن ذغال،؛ در جو زمين رها مي‌شود. امروزه عوامل بسياري از جمله گسترش فزاينده‌ي نياز به انرژي، محدوديت منابع فسيلي، فاجعه‌ي آلودگي زيست‌محيطي ناشي از سوخت مواد فسيلي، گرم شدن هوا و اثر گلخانه‌اي، لزوم تعادل پخش گازهاي آلاينده و بسياري از ديگر عوامل، سبب رويكرد دوباره‌ي علم به انرژيهاي تجديدپذير طبيعي شده؛ با اين تفاوت كه پيشرفت علم و فناوري، فصلي تازه در بكارگيري و تبديل و مهار اين انرژيها گشوده است. در بكارگيري انرژيهاي تجديدپذير، دو رويكرد عمده وجود دارد؛ روش نخست، روش تركيبي است كه در آن همه‌ي انواع اين انرژيها به برق تبديل مي‌شود. در روش دوم با تجهيزات ويژه، اين انرژيها را بي‌واسطه در گرمايش، سرمايش و محورهاي چرخان مكانيكي بكار مي‌برند (روش مجموعه‌هاي مكمل). روش دوم بدليل حذف تبديلهاي غيرلازم، نسبت به روش نخست برتري دارد و بازدهي آن نيز بسيار بيشتر است؛ اما بخاطر فراگيرتر بودن فناوري، گرايش بيشتري به روش تركيبي نشان داده شده است. انرژي خورشيدي(Solar Energy ) خورشيد سرچشمه‌ي عظيم و بيكران انرژي است كه حيات زمين بدان بستگي دارد و همه‌ي ديگر انواع انرژي نيز، بگونه‌اي از آن نشأت گرفته‌اند. اگر همه‌ي سوختهاي فسيلي را جمع كرده، بسوزانيم، اين انرژي معادل تابش خورشيد به زمين، تنها براي 4 روز خواهد بود و حرارت و نوري كه در هر ثانيه از خورشيد به زمين مي‌رسد، ميليون‌ميليون برابر قدرت بمب اتمي منفجرشده در هيروشيما يا ناكازاكي است.
در حال حاضر، تأمين انرژي بيش از 160 هزار روستا در سراسر جهان بر پايه‌ي انرژي خورشيدي است و اين تازه آغاز راه است. در كشوري مانند اندونزي كه از چندين هزار جزيره‌ي كوچك و بزرگ تشكيل شده است، بكارگيري نيروگاه و خطوط انتقال نيرو، تقريبا ممكن نيست و انرژي خورشيدي تنها اميد جمعيت 20 ميليوني روستاهاي اندونزي است. هم‌اكنون تحقيقات دامنه‌دار و بي‌وقفه‌اي در حال انجام است و در آينده‌اي نه چندان دور، موج ساخت و بهره‌برداري از نيروگاههاي بزرگ خورشيدي، همه‌گير خواهد شد.
امروزه شش شيوه‌ي توليد برق از نور خورشيد شناخته شده است كه عبارت‌اند از: آيينه‌ي سهميگون، دريافت‌كننده‌ي مركزي، آيينه‌هاي شلجمي (بشقابي يا استرلينگ)، دودكش خورشيدي، استخر خورشيدي و سلولهاي نوري (فتوولتاييك)؛ اما امروزه انرژي خورشيدي را بيشتر با بكارگيري سلولهاي خورشيدي يا راه‌اندازي نيروگاههاي حرارتي، مهار مي‌كنند. فراگير ساختن روشهاي ديگر نيز در دست بررسي است. صحراي نوادا در آمريكا -كه زماني محل آزمايشهاي هسته‌اي بود- اينك به بزرگترين آزمايشگاه خورشيدي جهان تبديل شده است و بانك جهاني نيز از مدتها پيش تحت فشار است تا طرح بهره‌گيري از انرژي خورشيدي وديگر طرحهاي سازگار با محيط زيست را زير پوشش مالي قرار دهد.
نيروگاههاي خورشيدي با هزينه‌اي بسيار كم، بدون توليد گازهاي مخرب و بدون اشغال فضاهاي مفيد، بزودي جايگزيني كامل براي نيروگاههاي سوخت فسيلي خواهند بود. كشور ما ايران، بر كمربند خورشيدي زمين قرار دارد و يك‌چهارم مساحت آن را كويرهايي با شدت تابش بيش از 5 كيلووات‌ساعت بر متر مربع، پوشانده است كه اگر 1% اين مساحت، براي ساخت نيروگاه خورشيدي با بازده 10% بكار رود، توان توليد برق بدست‌آمده، از 7 برابر ميزان توليد ناخالص برق همه‌ي نيروگاههاي كشور در سال 1376 (9 ميليون مگاوات‌ساعت) بيشتر خواهد بود. در اين بخش، فعاليتهايي در كشور انجام شده است كه عبارت‌اند از: - * هواگرمكنهاي خورشيدي و مجموعه‌هاي ذخيره كردن و خشك كردن خورشيدي. * -آبرگرمكنهاي خورشيدي و حمام خورشيدي. * -تيوبهاي حرارتي. * -آب‌شيرين‌كنهاي خورشيدي. * متمركزكننده‌هاي خورشيدي. – * دنبال‌كننده‌هاي خورشيدي. – * مجموعه‌هاي غيرفعال خورشيدي. * سردكننده‌ي خورشيدي. برخي از اين روشها هم‌اكنون در بخشهاي مختلف كشور در حال آزمايش و بهره‌برداري مي‌باشد و اميد است با پژوهشهاي كارشناسانه و پشتيبانيهاي دولتي، بزودي شاهد گامي بزرگ بسوي بكارگيري فزاينده‌ي انرژي خورشيدي در كشور باشيم. انرژي باد(Wind Energy) باد گونه‌اي از انرژي است كه در اصل از تابش خورشيد به زمين و تفاوت دماي هواي بين دو ناحيه، ايجاد مي‌شود و گاه آن قدر نيرومند است كه سختترين سازه‌هاي نيز در برابر آن ياراي ايستادگي ندارند. در برخي از مناطق، وزش باد دائمي، يا موسمي با دوره‌ي تكرار معين است و مي‌توان از همين ويژگي براي برآورد انرژي بادي در دسترس، بهره برد. نيروگاه‌هاي بادي به شكل امروزين، از دهه‌ي 1980 رواج يافتند و در آن زمان تنها حدود 50 كيلووات انرژي توليد مي‌كردند؛ اما اكنون اين مقدار به بيش از چندين مگاوات مي‌رسد. نيروگاههاي كنوني، در جهت حركت باد، تغيير راستا مي‌دهند و با محورهاي افقي يا قائم، انرژي جنبشي باد را به انرژي مكانيكي و سپس آن را به انرژي الكتريكي تبديل مي‌كنند. نيروگاههاي بادي با هزينه‌ي بسيار كم و توان بالا، بدون آلودگي زيست ‌محيطي و نياز به فضاي گسترده، مي‌توانند در بسياري از مناطق راهگشا باشند.
در كشور ما، بخاطر موقعيت جغرافيايي ويژه، در فصلهاي مختلف سال، بادهاي موسمي و غيرموسمي فراواني مي‌وزد و سرزمينهاي بادخيز بسياري وجود دارد كه امكان برپايي نيروگاه بادي در آنها فراهم است و نيز، به لطف ساحلهاي گسترده، بادهاي ساحلي، هميشه قابل بهره‌برداري است. امروزه صنعتگران داخلي هم توانسته‌اند، انواع گوناگوني از مولدهاي بادي را در داخل توليد كنند. همچنين نيروگاههايي در برخي نقاط بادخيز برپاشده (مانند رودبار و منجيل) و ساخت نيروگاه در شهرهاي ديگر، در دست بررسي است. براي نمونه، استان محروم سيستان و بلوچستان، با داشتن بادهاي موسمي چند ده‌روزه و قدرتمند، مي‌تواند گزينه‌اي مناسب براي اين هدف باشد. در بخش پيشين به لزوم و چگونگي رويكرد انسان به انرژيهاي تجديدپذير پرداختيم و انرژي خورشيدي و انرژي بادي را بعنوان پركاربردترين انرژيهاي تجديدپذير، معرفي كرديم و تواناييهاي بالقوه‌ي ايران در بكارگيري اين منابع كارآمد را برشمرديم. اينك در ادامه، با ديگر انرژيهاي تجديدپذير، آشنا مي‌شويم. انرژي زمين-گرمايي (Geothermic Energy) زمين سياره‌اي زنده و از بيرون و درون، در حال تغيير هميشگي است. مركز زمين، از سيالي مذاب و تحت فشار تشكيل شده است و بر سطح آن، دريچه‌هاي اطميناني براي كنترل اين فشار و جلوگيري از متلاشي شدن پوسته، وجود دارد. اين دريچه‌ها –كه آتشفشانها هستند- انرژي گرمايي اعماق زمين را به سطح انتقال مي‌دهند و همواره در اطرافشان، چاهها و چشمه‌هاي آب جوشان و آبفشانهاي فراوان به چشم مي‌آيد.
انرژي زمين-گرمايي از گرماي تجزيه‌ي مواد پرتوزا و واكنشهاي شيميايي مركز زمين، هسته‌ي مذاب كره‌ي زمين، پديده‌ي كوهزايي و فشار طبقات ضخيم در حوضه‌هاي رسوبي بدست مي‌آيد. اين گرما را مي‌توان مستقيما به ماشينهاي مكانيكي داد يا از آن برق گرفت، و يا آن را بگونه‌اي غيرمستقيم، در صنعت بكار برد. امروزه از اين انرژي براي فرآيندهايي همچون خشك كردن، تبخير، تقطير و سرمايش و گرماي محيطهاي صنعتي بهره مي‌برند و مناطقي را هم كه امكان ساخت نيروگاه زمين-گرمايي در آنها نيست، معمولا به جاذبه‌هاي گردشگري و تفريحگاه تبديل مي‌كنند. هم‌اكنون با وجود اين كه بكارگيري اين انرژي هنوز توجيه اقتصادي ندارد، بيش از 35 كشور بطور مستقيم و حدود 20 كشور بطور غيرمستقيم از آن بهره مي‌برند. ايران نيز از آنجا كه بر كمربند آتشفشاني و لرزه‌خيز جهان قرار دارد، داراي مخازن زمين-گرمايي فراواني است كه مهمترين و سرشارترين آنها، در سبلان، دماوند، ماكو و سهند مي‌باشند. اين منابع در كل داراي ذخيره‌ي حرارتي معادل ژول هستند. از ديگر نواحي كشور مي‌توان تفتان، بزمان، كرمان، طبس، شيراز، مركز ايران و مشهد را برشمرد. گروه زمين-گرمايي مركز تحقيقات نيرو، از سال 1371، بررسيهاي خود را در اين زمينه آغاز كرده است و احتمالا بزودي در مناطق يادشده، شاهد نيروگاههايي از اين دست، خواهيم بود. انرژي اقيانوسيOcean Energy اقيانوسها، منابعي عظيم از انرژي حركتي‌اند كه به صورت امواج، جزر و مد و جريانهاي هميشگي سطحي يا زيرآبي ناشي از اختلاف حرارت نقاط گوناگون، ديده مي‌شود. بررسي بكارگيري انرژي امواج، پيشينه‌اي طولاني ندارد و تنها چنددهه است كه پژوهشها در اين زمينه آغاز شده، اما بهره‌گيري از انرژي حاصل از اختلاف حرارتي در اقيانوسها، به سال 1929 باز مي‌گردد. امروزه ساخت نيروگاههاي (OTEC) Ocean Temperature Energy Conversion) رو به افزايش است كه با تبديل انرژي حاصل از اختلاف حرارت، به انرژي الكتريكي، گامي نو در توليد برق بشمار مي‌رود؛ اما هنوز تنگناهايي در اين راستا هست كه بايد رفع شود. براي نمونه بايد خطهاي انتقال نيرو را تا سواحل گسترش داد و بناهاي توليد و انتقال را در برابر طوفانهاي دريايي و آب و هواي ساحلي مقاوم ساخت و نيز، تجهيزات نيروگاههايي از اين دست هنوز بسيار پرهزينه و حجيم هستند. با ساخت اين نيروگاهها ميتوان به مناطقي كه بدليل دور از دسترس بودن يا محصور بودن در آب، امكان وصل شدن به شبكه‌ي سراسري را ندارند، برق رساند و حتي آب شيرين اين نواحي را نيز در كنار همين نيروگاهها فراهم ساخت.
ايران نيز با داشتن خط ساحلي بسيار طولاني (بيش از 1800 كيلومتر در جنوب) و جزاير متعدد، از جمله كشورهايي است كه مي‌تواند بهره‌هاي فراواني از اين انرژي ببرد. انرژي سوختهاي گياهي(Biomasse Energy) سوختهاي گياهي بدست‌آمده از پسماندهاي جنگلها و محصولهاي كشاورزي جهان، بنوعي بزرگترين منبع ذخيره‌ي انرژي خورشيدي بشمار مي‌آيد و مي‌تواند سالانه به اندازه‌ي 70 ميليارد تن نفت خام، انرژي، در دسترس بشر قرار دهد. اين ميزان برابر 10 برابر مصرف سالانه‌ي انرژي در جهان است. نكته‌ي مهم در بكارگيري اين منبع، آن است كه CO2 حاصل از سوختهاي گياهي، دوباره توسط گياهان تازه، جذب و مصرف خواهند شد و هيچ اثري در پديده‌ي گلخانه‌اي و گرم شدن زمين، نخواهند داشت.
از اين سوختها بيشتر در توليد گرما بهره مي‌برند و اگرچه بازده آنها نسبت به سوختهاي فسيلي، بالا نيست، اما با اين حال، باعث صرفه‌جويي اقتصادي چشمگيري مي‌شوند. بكارگيري اين انرژي هنوز با تنگناهايي روبروست؛ از جمله نبود مكان مناسب براي بناي تأسيسات پروژه‌هاي سوخت گياهي و احتمال اعمال سياستهاي دفاع از جنگلكاري. ايران با داشتن منابع جنگلي گسترده، از كشورهايي است كه مي‌تواند براي فراهم كردن انرژي مورد نياز مناطق جنگلي، از سوختهاي گياهي بهره ببرد و در صورت بررسيهاي بيشتر و رسيدن به توجيه اقتصادي، همه‌ي امكانات جهت بهره‌گيري از اين انرژي در ايران مهياست.
در عصر حاضر، گونه‌هاي تازه‌ي انرژي بيش از دو درصد كل توليد انرژي را
هرچند به نظر مي‌رسد فاصله‌ي زيادي تا فراگير شدن انرژيهاي تجديدپذير در ميان است، اما پيشرفت بسيار شتابان علم و فناوري، راه را براي استفاده‌ي روزافزون از اين انرژيها، هموارتر كرده است و اميد است بشر بتواند با به خدمت گرفتن انرژيها و نيروهاي عظيم و سهمگين طبيعت، هراس و ترس از اين نيروها را به فراموشي بسپارد و بدانها به چشم منابع حياتي آينده‌ي بشر بنگرد؛ چرا كه انرژي سرآغازي براي رسيدن به توسعه‌ي پايدار و يكي از عوامل اصلي تعيين سرنوشت ملت ها است.



--
Farid Bensaeed

تبديلات گازي و فرصت كسب بازارهاي بزرگ جهاني

تبديلات گازي و فرصت كسب بازارهاي بزرگ جهاني

مقدار ذخاير اثبات شدة گاز دنيا حدود 140 تريليون متر مكعب است كه حدود 30 درصد آن در منطقة خاورميانه قرار دارد. از آن جمله مي‌توان به بزرگترين مخازن گازي جهان نظير پارس جنوبي و ميدان گازي شمال كشور اشاره كرد. با وجود اين ذخاير گازي، طبق آمار (SRI)، خاورميانه تنها 9 درصد بازار محصولات گازي جهان را در اختيار دارد.

گاز طبيعي، سوختي پاك و خوراكي مناسب براي صنايع شيميايي است؛ اما به‌دليل ويژگي‌هاي خاص خود، انتقال آن به سمت بازار مصرف دشوارتر و گرانتر از انتقال نفت خام است. اين مسئله ناشي از مشكلاتي نظير نبود بازار امن و مناسب، هزينة بالاي حمل و نقل و گران و پيچيده‌بودن تكنولوژي‌هاي انتقال نظير LNG و خطوط لوله است. به عنوان مثال يك كشتي LNG، حدود 33 ميليون گالن LNG با ارزش گرمايي حدود 3 تريليون BTU جابجا مي‌نمايد، در حاليكه يك كشتي نفتكش (كه ساده‌تر و ارزانتر نيز هست) 2.2 ميليون بشكه نفت خام با ارزش گرمايي برابر با 130 تريليون BTU را انتقال مي‌دهد كه حاكي از بالابودن هزينة انتقال گاز طبيعي است. علاوه بر اين، مشكلات زيست‌محيطي توليد و انتقال LNG و همچنين هزينة بالا و ضرورت رعايت مسايل ايمني ساير روش‌هاي صادرات گاز نظير خط لوله و هيدرات، صادرات گاز را با مشكلات بيشتري روبرو مي‌سازد.
از اين رو، تبديل گاز طبيعي به مواد شيميايي و جايگزين كردن صادرات اين مواد به جاي صادرات گاز، علاوه بر اينكه بازار فروش مناسب و مطمئني دارد، ارزش افزودة بيشتري را نصيب كشور صادركننده مي‌كند و مشكلات صادرات گاز را نيز به همراه ندارد.
موفقيت در اين بازار بالقوه علاوه بر بهره‌مندي از تكنولوژيهاي مناسب نيازمند توان مديريت بازار است. بدين معني كه بازارهاي بالقوه شناسايي و ارزيابي كرده و پس از شناخت فرصتها نسبت به تدوين استراتژي بازار و پياده‌سازي آن اقدام نمود. شركتهاي بزرگي كه در حوزه تبديلات گازي فعاليت مي‌كنند اقدامات ويژه‌اي را در اين زمينه انجام داده‌اند كه بيانگر اهميت توجه به بازاريابي در اين حوزه است. شركت متانكس كه بزرگترين توليدكننده متانول جهان به شمار مي‌آيد به منظور توسعه بازار محصولات خود علاوه بر مطالعه و بررسي بازارهاي موجود اقدام به بررسي رويكردهاي مصرفي جديد براي محصولات خود نموده و دست به نوعي بازارسازي براي متانول توليدي خود زده است. مقالات، سمينارها، گزارشات و منابع اطلاع‌رساني همچون سايت اينترنتي متانكس حاكي از نوعي تلاش براي فرهنگسازي و تسهيل بهر‌گيري از متانول در حوزه‌هاي جديد نظير پيل‌هاي سوختي، مصرف مستقيم در خودروها و ساير روشهاي مصرفي است.
در اين بخش جهت بيان ضرورت توجه به بازارهاي تبديلات گازي به بررسي بازار عرضه و تقاضاي GTL به‌عنوان نمونه‌اي از تبديلات گازي در آسيا مي‌پردازيم:
بازار عرضه وتقاضاي فرآورده‌هاي حاصل از تبديل گاز به مايع GTL)) در آسيا
فناوري تبديل گاز طبيعي به فراورده‌هاي مايع (Gas to Liquids)، به فرآيندي اطلاق مي‌گردد كه در آن، بتوان گاز طبيعي را به فرآورده‌هاي باارزش، از جمله متانول، دي‌متيل‌اتر و ساير فرآورده‌هاي ميان‌تقطير (مانند بنزين، گازوييل و نفت سفيد) تبديل نمود. اين فناوري هر چند بيش از 70 سال قدمت دارد، ولي در مقياس تجاري، هنوز در ابتداي راه توسعة خويش قرار دارد. فناوري تبديل گاز به فرآورده‌هاي مايع گرچه براي بسياري از توسعه‌دهندگان عمدة اين تكنولوژي، مانند شل، ساسول، اكسان‌موبيل و سنتروليوم شناخته شده است، اما تعداد واحدهاي بزرگ تجاري در جهان در اين زمينه بسيار محدود است و امروزه مقدار كمي از منابع مالي مؤسسات بزرگ به اين امر اختصاص يافته است. با اين حال، در سال‌هاي اخير، توجه زيادي به كاربرد اين فناوري براي استفاده از منابع گازي شده است.
بررسي عرضه و تقاضاي GTL در آسيا
طبق پيش‌بيني‌هاي موجود، تقاضاي نفت در آسيا، در سال 2020 به 34.99 ميليون بشكه در روز بالغ مي‌گردد. (يعني در حدود دو برابر تقاضاي 17.58 ميليون بشكه‌اي آن در سال 1996). بنابراين، GTL آينده‌اي اميدواركننده در رقابت تنگاتنگ با ديگر طرح‌هاي توسعه‌اي مراكز پالايشي و با هدف پاسخ به رشد تقاضاي نفت، خصوصاً فرآورده‌هاي ميان‌تقطير در آسيا خواهد داشت؛ همچنين، كاهش آلودگي ناشي از انتشار Co2 از جمله موارد قابل توجه در توسعه توليد GTL در آينده به‌شمار مي‌رود.
از اين رو، پيش‌بيني مي‌شود كه كل تقاضاي بالقوه GTL در آسيا در سال 2005، به 500 هزار بشكه در روز بالغ گردد.
همچنين، تحقيق و توسعه در زمينه‌هاي مرتبط با امنيت انرژي، براي كشورهاي توسعه‌يافته در اين قاره، نظير ژاپن، بسيار مهم و حياتي است؛ اين امر به به دليل افزايش شديد تقاضا و مشكلات مخاطره‌آميز ناشي از مسائل زيست‌محيطي، همانند آلودگي هوا، باران‌هاي اسيدي و گرم‌شدن زمين و و نيز لزوم هماهنگي براي دستيابي به اهداف سه‌گانه رشد اقتصادي، امنيت انرژي و حفاظت از محيط زيست است. اين مسائل باعث مي‌شود كه قارة آسيا پتانسيل فراواني جهت توليد و مصرف GTL‌ داشته باشد.

منابع گازي آسيا و سياست‌هاي بهره‌برداري از آنها
ساختار منابع عظيم گاز طبيعي آسيا در تمركز منابع آن در سواحل و حجم كوچك و متوسط ميادين گازي آن، تبلور مي‌يابد؛ ميادين كوچك گازي با حجم 0.3 تا يك تريليون فوت مكعب و يك تا سه تريليون فوت مكعب، در حدود 40 درصد از كل ذخاير قابل بهره‌برداري اين منطقه هستند. زماني كه ميادين گازي با حجم سه تا 10 تريليون فوت مكعب به اين ميادين افزوده شوند، مقدار فوق به حدود 80 درصد خواهد رسيد.
بنابراين، از نظر اقتصادي، بهره‌برداري بهنيه از ميادين كوچك و متوسط در منطقه، اهميت ويژه‌اي يافته است و اين نكته، به نفع توسعة استفاده از فناوري GTL است كه براي اين ميادين مناسبتر است. علاوه بر آن، با توجه به توانايي‌هاي بالقوه عرضة گاز طبيعي در اين منطقه و طرح‌هاي در دست اقدام LNG پيش‌بيني‌ها نشان‌دهندة احتمال اشباع بازار LNG آسيا تا سال 2020 و در مقابل توسعه بازار GTL است.
شركت‌هاي نفتي اكسون، بي‌پي، آموكو و ساسول، طرح‌هايي براي ساخت واحدهاي GTL در آلاسكا و قطر دارند. براساس تجزيه و تحليل‌هاي اقتصادي انجام شده در واحدهاي GTL، قيمت فرآورده‌هاي حاصل از از گازهاي همراه در فرآيند مذكور، بر اساس هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري، در حد 20 دلار در هر بشكه به همراه هزينه‌هاي عملياتي در حدود 5.11 دلار در هر بشكه، تخمين زده مي‌شود.
براساس پيشنهاد شركت اكسون، با توجه به هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري و عملياتي، بالاترين قيمت فرآورده‌هاي GTL حاصل از ميادين بزرگ، در حدود 20 الي 30 دلار در هر بشكه و براي ميادين متوسط و كوچك، در حدود 30 تا 35 دلار در هر بشكه در نظر گرفته شده است.
سرمايه‌گذاري قطر در واحدهاي GTL
كشور قطر به‌دليل دارابودن منابع عظيم گاز طبيعي، به يك مركز سرمايه‌گذاري در واحدهاي GTL دنيا تبديل شده است. مجموع ذخاير گاز طبيعي اين كشور، 900تريليون فوت مكعب تخمين زده شده است و طبق برنامه، يك واحد GTL به ظرفيت حدود 140هزار بشكه در روز، با سرمايه 5ميليارد دلار و مشاركت شركت نفت قطر و شركت shell تا سال 2009 به بهره‌برداري خواهد رسيد. عمليات مهندسي اوليه طرح، به شركت ژاپني JGC واگذار شده است.
از سوي ديگر، شركت نفت قطر در حال مذاكره با شركت ساسول است تا ظرفيت واحد GTL مشترك خود را از 34هزار بشكه در روز، به 100هزار بشكه در روز افزايش دهد. ظرفيت اولين خط توليد اين واحد، روزانه 65هزار بشكه است كه قرار است در سال 2009 به بهره‌برداري برسد. فرآيند به‌كاررفته در اين واحد، فرايند SPDP متعلق به شركت ساسول است و عمليات طراحي و ساخت واحد را شركت فرانسوي تكنيپ با هزينه 675 ميليون دلار انجام خواهد داد.
شركت ExxonMobil نيز در حال گفتگو با شركت نفت قطر به منظور احداث يك واحد GTL بر پايه فرآيندي تحت عنوان تبديل پيشرفته گاز طبيعي در قرن 21 (21AGC-) است كه در آن، طي يك فرآيند سه مرحله‌اي، گاز طبيعي به سوخت، روغن‌هاي روان‌كننده و خوراك اوليه واحدهاي پتروشيميايي تبديل مي‌شود.
مزاياي فرآورده‌هاي توليدي از گاز طبيعي (GTL):
مقايسه GTL با نفت خام، حاكي از برتري كيفي فرآورده‌هاي حاصل از تبديل گاز نسبت به فرآورده‌هاي پالايشي نفت خام است. كيفيت بهتر و درجه خلوص بيشتر، از جمله مشخصات توليدات حاصل از GTL است كه در جدول شمارة 1 آورده شده است.
برش‌هاي نفتاي حاصل از GTL، به‌دليل عدد ستان پايين نسبت به خوراك پالايشگاهي، مواد مناسب‌تري براي واحدهاي توليد اتيلن در واحدهاي پتروشيمي به‌شمار مي‌روند.


--
Farid Bensaeed

توليد هيدروژن و گاز سنتز

طراحي، ساخت، نصب و راه اندازي پايلوت ريفرمر جهت توليد هيدروژن و گاز سنتز

گاز سنتز ماده اوليه بسيار با ارزشي جهت توليد انواع مواد شيميايي است. اين گاز مخلوط هيدروژن و منواكسيدكربن با نسبت هاي مختلف مي باشد. يكي از رايج ترين و با صرفه ترين روش توليد گاز سنتز و هيدروژن روش تبديل هيدروكربن ها خصوصاً هيدروكربن هاي سبك است، كه در اين ميان گاز طبيعي از همه بهتر و متداولتر، و پروپان و بوتان در درجه بعدي قرار دارند.

پايلوت توليد گاز سنتز به منظور توسعه و بومي سازي تكنولوژي تبديل هيدروكربنها، مطالعه شرايط عملياتي، توسعه و بهبود كاتاليست هاي مناسب فرآيند تبديل گاز طبيعي، و همچنين تامين خوراك مورد نياز پايلوتهاي عملياتي مختلف از جمله سنتز فيشر تروپش طراحي، ساخته و راه اندازي شده است.

كليه مراحل ساخت و راه اندازي اين پايلوت توسط پژوهشگران پژوهشگاه صنعت نفت انجام شده است. در اين پايلوت گاز سنتز با روش Steam/ CO2 Reforming توليد مي شود. ظرفيت طراحي پايلوت Nm3/hr 4 است كه البته قابل افزايش مي باشد. خوراك پايلوت، گاز طبيعي (يا LPG)، دي اكسيد كربن و بخار آب است و درجه خلوص و شرايط محصول با توجه به موارد كاربرد آن قابل تغيير و تنظيم مي باشد.
پايلوت طراحي شده تمام اتوماتيك بوده و كنترل آن توسط سيستم كنترل پيشرفته PLC صورت مي گيرد. با توجه به شرايط خاصل عملياتي فشار و دما (فشار bar20 و دماي حدود 0C 1000) كليه ملاحظات ايمني در ساخت اين پايلوت درنظر گرفته شده است.
يكي ديگر از كاربردهاي اين پايلوت توليد هيدروژن مي باشد امروزه با توسعه تحقيقات در زمينه طراحي و ساخت ريفرمرها جهت توليد هيدروژن براي مصارف پيل سوختي، طراحي و راه اندازي اين پايلوت گام مهمي در اين زمينه محسوب مي شود. در واقع اين پايلوت يك ريفرمر مناسب جهت توليد هيدروژن بوده و مي تواند مبناي طراحي جهت ساخت ريفرمرهاي بزرگتر و يا كوچكتر باشد.

اجراي چنين پايلوتي اطلاعات و تجربيات ذي قيمتي را در زمينه طراحي، ساخت، نصب و راه اندازي ريفرمرها جهت توليد گاز سنتز و هيدروژن براي مصارف مختلف در اختيار قرار داده است.


--
Farid Bensaeed

آب گرم كن خورشيدي

آبگرمکنهای خورشیدی چگونه کار می کنند؟

 

مهمترین قسمت هر سیستم آبگرمکن خورشیدی یا SWH (Solar water heating) عبارتست از آرایه کلکتورهای آن که وظیفه جذب انرژی خورشیدی و تبدیل آن به حرارت را به عهده دارند. حرارت دریافت شده از طریق سیال عامل (آب، مایع ضد یخ یا هوا) که از داخل کلکتور عبور میکند جذب میشود. این حرارت میتواند مستقیماً مورد استفاده قرار گیرد یا اینکه در یک منبع ذخیره حرارتی، برای استفاده های بعدی ذخیره شود. اجزاء مختلف سیستمهای انرژی خورشیدی دائماً در معرض شرایط جوی هستند، لذا این قطعات باید بتوانند در مقابل یخ زدگی یا افزایش بیش از حد حرارت و هنگامیکه تقاضا برای مصرف کم است بطور مناسب محافظت شوند.           در سیستمهای آبگرمکن خورشیدی، آب مصرفی یا بطور مستقیم با عبور از کلکتور گرم میشود (سیستمهای گردش مستقیم) یا اینکه بطور غیر مستقیم و توسط یک مبدل حرارتی که خود در یک سیکل بسته توسط سیال داخل کلکتور گرم شده است، گرما میگیرد (سیستم گردش غیر مستقیم). سیال عامل نیز یا به صورت طبیعی ( غیر فعال یا پسیو) جابجا میشود یا اینکه بصورت اجباری به گردش در میآید (فعال یا اکتیو). گردش طبیعی سیال عامل بر اثر پدیده ترموسیفون بوجود میآید در حالیکه برای گردش اجباری این سیال از یک پمپ استفاده میشود. غیر از سیستمهای ترموسیفون و سیستمهایی که کلکتور و منبع ذخیره یکپارچه دارند، سایر سیستمهای گرمایش آب توسط ترموستاتهای تفاضلی کنترل میشوند.           پنج نوع از سیستمهای خورشیدی میتوانند برای گرم کردن آب مصرفی یا بهداشتی مورد استفاده قرار گیرند که عبارتند از: ترموسیفون، کلکتور- مخزن یکپارچه، گردش اجباری، غیر مستقیم و هوا. دوسیستم اول سیستمهای غیر فعال (پسیو) نامیده میشوند، اما سه سیستم دیگر سیستمهای فعال (اکتیو) هستند، چون یک پمپ یا فن برای گردش سیال عامل در آنها نصب میشود. برای جلوگیری از یخ زدگی کلکتور در سیستمهای مستقیم از گردش معکوس(recirculation) یا تخلیه(drain-down) و در سیستمهای غیر مستقیم از تخلیه برگشتی (drain-back) استفاده میشود. تمامی این سیستمها دارای مزایای اقتصادی خوبی هستند و بسته به نوع سوخت جایگزین، دوره بازگشت سرمایه برای آنها بین 4 سال (برای الکتریسیته) و 7 سال (برای دیزل) میباشد.           البته دوره بازگشت سرمایه، در کشورهای مختلف بستگی به شاخصهای اقتصادی، نظیر میزان تورم و قیمت انواع سوخت و غیره دارد. امروزه در دنیا به میزان بسیار زیادی از کلکتورهای خورشیدی برای آبگرمکنهای خورشیدی استفاده میشود.

--
Farid Bensaeed

گاز

*       گاز سنتز: فرایند تهیه آن از مواد سنگین نفتی بوده که این مواد با اکسیژن در دمایc  1370 و فشار at 103 ترکیب می شود.فرایند تهیه گاز سنتز از گاز طبیعی در جهان متداولتر است و در دو مرحله کراکینگ و خالص سازی و با استفاده از مولیبیدم و اکسید روی به عنوان کاتالیست, از گاز طبیعی تولید می شود.

*       گاز ساختگی: مانند گاز سنتز از گازسازی ذغال سنگ و یا گاز مواد نفتی بدست می آید که بخش عمده آن متان بوده که نسبت به گاز سنتز ارزش حرارتی بالاتری دارد.

*       گاز شهری: از ذغال سنگ یا نفت تشکیل شده و در مناطقی مصرف می شود که گاز طبیعی در دسترس نباشد.

*       گاز شیرین: گازی است که فاقد H2S و CO2 باشد که نیازی به پالایش ندارد و با عبور از فیلتر فیزیکی جهت جذب ذرات معلق و خشک کردن به منظور حذف آب برای مصرف به خطوط لوله انتقال می یابد.

*       گاز ترش: گازی است که همراه آن گازهای اسیدی مانند H2S , CO2 وجود دارد که باید در پالایشگاه تصفیه گردد. این مواد ضائد عمده ترین محصولات جنبی مازاد پالایشگاه ها بوده که برای محیط زیست بسیار مضر است که طی فرایندی پرهزینه باید تصفیه گردند.

*       گاز طبیعی: گاز طبیعی عمدتا" از هیدروکربورها همراه با گازهایی مانند دی اکسید کربن, نیتروژن و در بعضی مواقع هیدروژن سولفید تشکیل شده است. بخش عمده هیدروکربورها را گاز متان تشکیل می دهد. هیدرو کربور های دیگر عبارتند از اتان,پروپان, بوتان, پنتان. در هیدروکربورهای سنگینتر ناخالصی های غیر هیدروکربوری مانند آب , دی اکسید کربن , هیدروژن سولفید و نیتروژن وجود دارد. گاز طبیعی  را در حالتهای فشرده(CNG) و مایع(LNG) نیز استفاده می کنند.

*       مایعات گاز طبیعی: معمولا همراه با تولید گاز طبیعی حاصل می شود. مایعات گاز طبیعی را نباید با گاز طبیعی مایع(LNG) اشتباه گرفت مواد متشکله در مایعات گاز طبیعی عبارتند از اتان , پروپان و بوتان و بنزین طبیعی.

*       گاز مایع: گاز مایع(LPG) از پروپان و بوتان تشکیل شده. این گاز را جهت استفاده در سیلندر مخصوص نگهداری می کنند و در منازل جهت پخت و پز و در صنعت برای جوشکاری و غیره استفاده می کنند.

*       گاز تر: گازطبیعی که پس ازرسیدن به سطح زمین هیدروکربورهای سنگینتر و مایع را تولید می کند, اگرچه خود به شکل گاز در زیر زمین قرار دارد .

 

LNG:

در روش LNG به دلیل اینکه گاز طبیعی عمدتا از متان تشکیل می شود، چنانچه دمای آنرا تا 161- درجه سانتیگراد در فشار اتمسفر سرد کنیم به مایع تبدیل شده و حجم آن به یک ششصدم (600/1) حجم گاز اولیه کاهش می یابد؛درنتیجه حمل آن به مرکزمصرف در راه های دوردست امکان پذیر می شود.

از نظر علمی برای مایع کردن گاز متان می توان آنرا تا 5.2 درجه سانتیگراد زیر صفر خنک نمود و تحت فشار 45 اتمسفر به مایع تبدیل کرد. ای روش از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه است، ولی از طرف دیگر حمل آن تحت فشار زیاد احتیاج به مخازن بسیار سنگین با جداره زخیم دارد که امکان پذیر نیست و از نظر ایمنی دارای ریسک بسیار بالایی می باشد. در نتیجه در فرایند تولید گاز مایع، فشار آن به اندکی بیش از 1 اتمسفر کاهش می دهد تا حمل آن آسان باشد.

در تولید گاز مایع 4 مرحله عمده وجود دارد:

1.      جداسازی ناخالصی ها که عمدتا از دی اکسید کربن و در برخی موارد ترکیبات گوگردی می باشد.

2.      جداسازی آب، که اگر در سیستم وجود داشته باشد به کریستال های یخ تبدیل شده و موجب انسداد لوله ها می گردد.

3.      جداسازی تمام هیدروکربورهای سنگین برای باقی ماندن اتان و متان.

4.      سرد کردن گاز باقی مانده تا 160 درجه سانتی گراد و در فشار 1 اتمسفر برای تبدیل شدن به حالت مایع.

GTL:

در فناوری GTL گاز طبیعی در یک رشته فعل و انفعالات شیمیایی به مایعات میان تقطیر هیروکربوری مانند نفتا، سوخت جت، دیزل و پایه های روغنی و... تبدیل می شود. در این روش گاز طبیعی نخست به گازهای سنتز منوکسید کربن و هیدروژن تبدیل می شود. سپس در یک رشته واکنش های شیمیایی تحت تاثیر بستر کاتالیستی محصولات هیدروکربوری مایع که در حال حاضر دارای بازار خوبی هستند تولید می شود. علاوه بر آن فراورده های مایع گاز را به آسانی می توان در بازار مصرف به فروش رساند.

استخراج گاز طبیعی در ایران:

استخراج گاز طبیعی در ایران به دو صورت انجام می شود:

1.      چاه های مستقل گازی از قبیل میادین گاز پارس جنوبی، نار و کنگان، خانگیران،تابناک، حوزه های شانون، هما، وراوی و میدان گازی پازنان و...

2.      چاه های نفت از قبیل میادین اهواز، آغاجاری، مارون، گچساران، بی بی حکیمه، رامشیر و...

این نوع گاز  به دو صورت محلول در نفت و جدا از نفت وجود دارد که در حالت جدا از نفت به گاز کلاهک (Gas Cap Gas) معروف است که در کلاهک که حجمی از لایه مخزن در اعماق زمین است جمع می شود. معمولا مرتفع ترین نقطه مخزن محسوب می شود که در آن گاز بالای نفت قرار دارد.

گازهای طبیعی استخراج شده از چاه های مستقل گازی با خود مقداری شن، ماسه و آب شور به همراه دارند که قبل از ارسال به تاسیسات پالایشی در مجموعه تاسیسات سر چاهی از گاز جدا می شود.

در ایران گازهای مستقل 50.2% گازهای محلول در نفت 9.6% و گازهای کلاهک 40.2% از منابع گازی ایران را تشکیل می دهد.

--
Farid Bensaeed

انرژي هاي تجديدپذير

براي دستيابي به آخرين تحولات انرژي هاي تجديد پذير اينجا را كليك نماييد

مفاهيم پايه استاندارد موضوعات علمي

براي دستيابي به مفاهيم اينجا را كليك نماييد

نكات قابل توجه هنگام انتخاب كلاه‌هاي ايمني

نكات قابل توجه هنگام انتخاب كلاه‌هاي ايمني :

 

اساساً يك كلاه ايمني مي‌بايستي داراي دو خصوصيت اساسي زير باشد :

الف) مقاومت كافي و قابل قبول در برابر خطري كه به منظور حفاظت در برابر آن تهيه شده را دارا باشد .

ب) استفاده از آن طاقت‌فرسا نبوده و كاربرد آن براي كاربران راحت باشد لذا راهنماي كلي انتخاب كلاههاي ايمني به شرح زير است :

1- بر روي لبه كلاه مشخصاتي همچون استاندارد ساخت كلاه ، تاريخ ساخت و كلاس كلاه نوشته شده است . لذا در هنگام خريد كلاه بايد به مواردي همچون تاريخ ساخت كلاه و استاندارد مربوطه توجه شود و كلاس كلاه متناسب با مخاطرات انتخاب شود .

2-تيپ كلاه بر روي لبه آن نشان دهنده لبه دار بودن يا لبه دار نبودن آن است . اگر كلاه تيپ يك باشد داراي يك لبه در بخش جلويي است و تيپ دو كلاههايي است كه دور تا دور داراي لبه هستند .

3- كلاه با كلاس A جهت عمليات سد سازي ، راه‌وساختمان و تونل مطلوب است . لذا كلاس كلاه بايد حتماً A و تيپ آن يك باشد .

4- نوارها و بندهاي نگهدارنده كلاه كه در قسمت داخلي آن قرار دارد بايستي به ميزان 25/1 اينچ از پوسته خارجي فاصله داشته باشد .

5- كلاه مناسب داراي پوسته مقاومي است كه توان لازم در برابر شكستگي و تغيير شكل را داراست و حداقل ضخامت آن mm 2 ومجهز به يراق داخلي است كه پوسته خارج كلاه را همواره در يك فاصله حدود mm 40 از سر نگه مي‌دارد .

6- براي محكم نگه‌داشتن كلاه خصوصاً در ارتفاعات داراي نوار چانه‌بند باشد و به منظور نگهداري مناسب كلاه در كليه شرايط پهناي نوار كمتر از mm 20 نباشد .

7- به منظور مقاومت دربرابراشياء نوك‌تيز و تغييرات شرايط آب‌وهوايي (گرما ، سرما و نور شديد خورشيد) توصيه مي‌شود ازكلاههاي ايمني با جنس پلي‌استر، پلي‌كربنات يا پلي‌كربنات فايبرگلاس استفاده شود .

--
Farid Bensaeed

معرفي سايت دولت

با سلام خدمت دوستان اين سايت دولت است و خيلي جالب زيرا كليه وزارت خانه ها و سازمانهاي دولتي در آن معرفي شده ان حتما" سر بزنيد اينجا را كليك تا به سايت برويد .

ورود به سايت هاي علمي

دوستان عزيز به دليل اينكه بعضي از سايت هاي علمي و مفيد در اين اواخر به اشتباه فيلتر شده اند عليرغم ميل باطني مجبور شدم اين فيلتر شكن قوي را معرفي كنم لطفا" فقط جهت سايت هاي علمي استفاده شود تا گناه بار نشوم با تشكر :انجا را كليك كنيد

رتبه بندي دانشگاه هاي جهان

براي اطلاع از وضعيت علمي دانشگاه هاي جهان اينجا را كليك نماييد

انجمن مهندسي شركت گاز

http://training.nigc.ir/Site.aspx?ParTree=1110121A191718به اين لينك مراجعه شود .

انجمن كارآفريني شركت ملي گاز ايران

با سلام خدمت دوستان كارآفريني به معني اشتغال زايي نمي باشد بلكه :
براي دستيابي به اطلاعات بيشتر به لينك ذيل سربزنيد .
http://training.nigc.ir/Site.aspx?ParTree=೧೧೧೦೧೨೧

پتروشيمي اصفهان

دیباچه پتروشیمی اصفهان

---

شركت سهامي پتروشيمي اصفهان ، اولين توليد كننده محصولات آروماتيكي در ايران يكي از طرحهاي ملي و مهم دهه انقلاب مي باشد كه در سال 1371 با هدف توليد بيش از 200000 تن مواد در سال شامل بنزن ، تولوئن ، ارتوزايلين ، پارازايلين و مخلوط زايلين به جمع واحدهاي توليدي كشور پيوست.
اين مجتمع از واحدهاي زيربنايي كشور بوده و محصولات آن به عنوان خوراك صنايع پايين دستي نظير شوينده ها ، پلاستيكها ، الياف پلي استر ، نرم كننده هاي پلاستيكي ، رنگسازي و صنايع نظامي بكار برده مي شود.
طراحي واحدهاي مهم بر اساس پيشرفته ترين تكنولوژي جهان صورت گرفته و اولين مجتمع بزرگ كشور است كه براي كنترل مراحل توليد آن از سيستم پيشرفته كامپيوتري D.C.S استفاده شده است.
شركت پتروشيمي اصفهان از آغاز بهره برداري از واحدهاي توليدي خويش كيفيت را در تمامي زمينه هاي كاري بعنوان نخستين هدف به منظور جلب رضايت مصرف كنندگان خود برگزيده است. اين شركت مفتخر است كه به همت و تلاش همه جانبه كاركنان سخت كوش و متعهد خود در هر پنج سال عمر توليد خويش بعنوان مجتمع نمونه شركت ملي صنايع پتروشيمي برگزيده شده است ، در سال 1375 نيز پس از استقرار نظام تضمين كيفيت ايزو 9002 بعنوان اولين شركت در صنايع پيچيده موفق به اخذ گواهينامه استاندارد بين المللي ايزو 9002 از شركت S.G.S انگلستان گرديد.
شركت سهامي پتروشيمي اصفهان با توجه به تاثير بالقوه صنعت پتروشيمي بر محيط زست به اهميت حفاظت از محيط زيست توجه خاص داشته است و متعهد گرديده است تا با رعايت قوانين و مقررات زيست محيطي در جهت كنترل و كاهش آلودگي محيط زيست اقدامات موثري را انجام دهد و اين امر باعث گرديد كه اين شركت در سال 1376 بعنوان يكي از هشت شركت برگزيده در كشور به عنوان صنعت سبز و لوح افتخار دريافت نمايد ، در ادامه اين تلاشها و براساس اين ديدگاه حفاظت از محيط زيست يك وظيفه همگاني است شركت اقدام به استقرار سيستم مديريت زيست محيطي نموده و در سال 1377 بعنوان اولين شركت در مجموعه وزارت نفت و چهارمين شركت در كشور موفق به اخذ گواهينامه استاندارد بين المللي ايزو 14001 از شركت S.G.S سوئيس گرديد.

خوراك :
خوراك اصلي مجتمع شامل پلاتفرميت و هيدروژن كه به مقدار 363200 تن در سال از پالايشگاه اصفهان تأمين و از طريق دو خط لوله 10 و 3 اينچي بطول تقريبي هركدام 3 كيلومتر وارد مجتمع مي گردد. ( هيدروژن 2700 تن در سال )
گاز مورد نياز مجتمع بميزان تقريبي 9 هزار مترمكعب در ساعت كه فقط بعنوان سوخت مورد استفاده قرار مي گيرد از طريق خط لوله اصلي گاز پس از عبور از سيستم توزيع كننده به محلهاي مصرف هدايت مي شود.
آب خام مصرفي به ميزان تقريبي 100 مترمكعب در ساعت از طريق يك خط لوله اختصاصي بطول تقريبي 4 كيلومتر از شبكه آبرساني سازمان آب منطقه اي اصفهان به مخازن ذخيره آب پتروشيمي انتقال مي يابد.

محصولات مجتمع و موارد مصرف:
مجتمع پتروشيمي اصفهان جهت توليد سالانه 55650 تن بنزن ، 71580 تن تولوئن ، 44000 تن پارازايلين و 22000 تن ارتوزايلين طاراحي گرديده است.

بنزن :
بنزن با فرمول ساختماني C6H6 اولين بار از تقطير زغال سنگ در قرن هجدهم ميلادي بدست آمد و در سال 1941 ميلادي از برشهاي نفت خام بدست آمد. در شرايط عادي مايع و داراي بوي آروماتيك است از حلالهاي بسيار خوب شناخته شده ، در آ' نامحلول و در الكل كم محلول و در اتر كاملاً محلول مي باشد ، اين ماده يكي از پرمصرف ترين آروماتيكها در صنايع پتروشيمي محسوب مي شود كه از آن در تهيه اتيل بنزن ، كومن ( فنل و رزين هاي فنلي ) ، الكيل بنزن ها ( مواد پاك كننده ) نيتروبنزن ( آنيلين ، مواد رنگي ) كلر و بنزن و بسياري مواد ديگر استفاده مي شود . بنزن توليدي در پتروشيمي اصفهان قسمتي از آن بعنوان خوراك شركت L.A.B يا شركت توليد كننده الكيل بنزن خطي فرستاده مي شود و بخشي از آن در صنايع رنگسازي و مازاد آن به خارج از كشور صادر مي گردد.

تولوئن :
فرمول ساختماني اين ماده CH3 مي باشد كه متيل بنزن ناميده مي شود. از اين ماده در صنايع رنگ سازي و پاك كننده گي و همچنين در صنايع پلاستيك و صنايع نظامي جهت توليد تري نيترو تولوئن استفاده مي گردد.
محصول اول منو نيترو تولوئن ( ارتو )
محصول دوم دي نيترو تولوئن
محصول سوم تري نيترو تولوئن مي باشد.
تري نيترو تولوئن ماده انفجاري قوي است كه به آن T.N.T مي گويند. از الكيلاسيون تولوئن مي تاون بنزن بدست آورد كه در مجتمع پتروشيمي اصفهان از همين روش قسمتي از تولوئن ( تولوئن مازاد ) را به بنزن تبديل مي كنند.

ارتوزايلين :
اين ماده با فرمول ساختماني C6H10 مايعي است بي رنگ با بوي آروماتيك ( معطر ) كه خوراك مجتمع پتروشيمي فارابي مي گردد ، در مجتمع پتروشيمي فارابي از اين محصول انيدريدفتاليك تهيه مي گردد كه ماده اصلي نرم كننده هاي پلاستيكي مي باشد.

پارازايلين :
پارازايلين نيز مايعي است بي رنگ و با بوي معطر و با فرمول ساختماني C6H10 از اين ماده در شركت D.M.T محصولي بنام دي متيل ترفتالات تهيه مي گردد كه ماده اصلي الياف مصنوعي مي باشد ، همچنين در صنايع رنگ سازي نيز كاربرد دارد.

مراحل اجراء و راه اندازي مجتمع :
مراحل اجرايي نصب مكانيكي طرح از اسفندماه 1368 شروع و در اواسط سال 1371 به بهره برداري رسيد . نحوه قرارداد مهندسي ، ساخت و نصب واحد هاي مجتمع بنحوي بوده كه حداكثر مشاركت مستقيم كارشناسان شركت ملي صنايع پتروشيمي در اجراي طرح گرفته شده است.
طراحي و مهندسي اصولي توسط شركت U.O.P و امور طراحي و مهندسي تفصيلي در تيرماه سال 1366 توسط شركت لاماس با مشاركت طراحي و مهندسي صنايع پتروشيمي آغاز گرديد.
طراحي واحدهاي مجتمع براساس پيشرفته ترين تكنولوژي توليد مواد آروماتيك موجود در جهان انجام شده كه داراي راندمان بالا حداقل مصرف انرژي و كمترين ضايعات زيست محيطي است.

بررسي واحد تصفيه آب پتروشيمي
آب جزء اصلي ترين مواد كليه واحدهاي صنعتي است از اين رو تأمين آب مورد نياز واحدهاي صنعتي و تصفية آنها به منظور در اختيار قرار دادن به واحدها بسيار با اهميت است در زير به شرح مختصري در مورد واحد تصفيه آب پتروشيمي اصفهان مي پردازيم .
هدف اصلي از احداث تصفية آب خام جهت تصفيه آب واحد 7500 مجتمع پتروشيمي اصفهان و نيز تهيه آب بدون يون مصرفي در بويلرهاي واحد نيروگاه مي باشد ، اين واحد همچنين مشتمل بر بخشهاي توليد آب آشاميدني وآب سرويس و آب سيستم آتش نشاني است.

تئوري فرآيند :
ناخالصيهاي موجود در آب به گروههاي زير تقسيم مي شوند ، مواد معلق مثل باكتريها ، گل و لاي كلوئيدي ، ميكرو ارگانيزم ها و همچنين روغن ها و جلبكها و املاح كه به دو گروه كاتيوني و آنيوني تقسيم مي شوند . كاتيوني مثل كلسيم ، منيزيم ، آهن ، منگنز و پتاسيم و آنيوني مثل بي كربنات هيدروكسيد سولفات ، كلرايد فسفات و نيترات گازهاي محلول مثل اكسيژن ، دي اكسيد كربن ، سولفيد هيدروژن ، نيتروژن و آمونياك و مواد آلي .
انتخاب روش مناسب براي جداسازي ناخالصيهاي موجود در آب به نوع و ميزان ناخالصيها و كيفيت آب مطلوب دارد.

روش جداسازي جامدات :
ته نشيني ، زلال سازي و فيلترآسيون سه روش موجود هستند كه بستگي به طبيعت و غلظت جامدات معلق و ميزان موردنياز جداسازي دارد.
ته نشيني : هنگامي بكار مي رود كه آب مورد نياز از رودخانه تأمين شود آب خروجي از اين مرحله داراي ذرات بسيار ريزي است. در مرحله زلال سازي مواد شيميايي مختلفي مثل سولفات آلومينيوم و نمكهاي آهن براي انعقاد ذرات معلق موجود در آب بكار مي روند كه در نهايت بوسيله ته نشيني از آب جدا مي شوند.
مواد منعقد كننده نمكهاي محلولي هستند كه پس از حل شدن يونهاي مثبت و منفي ايجاد كرده و در اثر نيروهاي جاذبه و دافعه الكترواستاتيكي باعث پيوستن ذرات معلق به يكديگر مي شوند اين مواد با قليائيت آب تركيب شده و رسوب چسبناكي به نام FLOC توليد مي كنند كه مي توانند ذرات ريز را در خود حبس كرده و به صورت رسوب از محيط خارج كنند.

فيلتراسيون :
دو گروه فيلتر شني و كربن فعال در اين قسمت بكار مي روند.
فيلتر شني :
آب با گذشتن از بستر اين فيلترها ذرات جامد خود را از دست مي دهد ، انتخاب تركيب بستر و ارتفاع آن بستگي به نوع ذرات معلق موجود در آب و كيفيت آب موردنياز دربستر فيلتر در اثر نيروي وزن gravity و يا فشار سيستم از بالا به پائين جريان دارد در زمانهايي نيز بايد شستشوي معكوس به منظور تميز كردن بستر صورت گيرد. ( baek washing )
در زمان شستشوي بستر از جريان هوا براي بهتر تميز كردن استفاده مي شود ، زمان شستشوي فيلتر از سه طريق مشخص مي شود.
1ـ افت فشار را زياد كرده و ميزان جريان آب را كاهش مي دهيم .
2ـ پائين بودن آب فيلتر شده.
3ـ حداكثر ميزان آب دهي يك ستون در يك دوره سرويس دهي .
فيلترهاي كربن فعال زغال فعال)
هدف از استفاده از اين فيلترها جذب مواد آلي احتمالي در آب و جلوگيري از ورود اين مواد به واحد توليد آب بدون يون مي باشد ، زيرا اين مواد بر روي رزين هاي تبادل يوني تجمع پيدا كرده و باعث تماس آب با سطح رزين شده و عمل تبادل يوني را مختل مي سازد.
تفاوت اين روش با روش فيلترآسيون شني پسيو جذب سطحي adsorption است.
در اين حالت مواد آلي از آب استخراج شده روي سطوح كربن فعال تجمع مي نمايد. قابليت جذب كربن بسيار بالاست كه بخاطر ساختمان متخلخل اين ماده مي باشد.
در اين روش افت فشار در دو بستر افزايش يافته و ذرات بر روي سطح آن جمع مي شوند در اين صورت با شستشوي معكوس توسط آب فيلتر شده سطح بستر تميز مي شوند.

نرم كردن آب :
سختي آب ناشي از وجود يونهاي كلسيم و منيـزيم است بر دو قسمت موقت و دائم تقسيم مي شوند. سختي موقت ناشي از بي كربنات سديم است كه در اثر حرارت دادن از حالت محلول به صورت غيرمحلول در مي آيند ، سختي دائم ناشي از وجود سولفات ، كلرايد و نيترات است كه در اثر حرارت دادن رسوب نمي كنند.

فرآيند تبادل يوني :
كشف رزينهاي تبادل يوني گامي در تصفيه آب است كه بر حسب اينكه يون متحرك اين رزينها سديم باشد يا هيدروژن تبادل كننده هاي كاتيوني سذيمي و يا هيدروژني خواهيم داشت.
عامل فعال كننده اين تبادل كننده يك اسيد قوي است. ( HSO3 )
كاتيونهاي محلول در آب جذب رزين شده و يون هيدروژن آزاد مي شود ، در زمان شستشوي اين رزينها نيز از اسيدهاي قوي مانند HCL و H2SO4 استفاده مي شود شستشو با اسيد را احياكردن رزين مي گويند كه فقط با اسيد قوي اين كار را مي كنند.
عامل فعال كننده اين تبادل كننده ها ( رزينهاي كاتيوني ضعيف ) اسيدهاي ضعيفي مثل اسيد كربوكلسيليك مي باشند.
اين رزينها فقط كاتيونهايي كه به صورت بي كربنات هستند را مي توانند جذب كنند و نرم كردن آب و قليائيت زدايي نيز مي توانند از اين رزينها استفاده كند.

رزينهاي آنيوني قوي :
دو نوع اسن نوع Ι كه عامل فعال كننده آنها آمونيوم چهار ظرفيتي است و نوع Π كه عامل فعال كننده آنها نيز آمونيم چهارظرفيتي است با اين تفاوت كه يكي از گروههاي متيل جاي خود را به اتانل داده است ، تفاوت اصلي تبادل كننده هاي نوع Ιو Π در تمايل به جذب آنها براي آنيون كلرايد و هيدروكسيد و نيز پايداري شيميايي آنهاست.
اين نوع رزينها را فقط با بازهاي قوي مي توان احيا كرد.

رزينهاي آنيوني ضعيف :
عامل فعال اين رزينها آمينهاي نوع اول NH2 – نوع دوم RNH و نوع سوم NR2 مي باشند كه بخاطر عامل ضعيف اين مواد بنيان اسيدهاي خيلي قوي چون اسيد كلريدريك و يا اسيد سولفوريك را جذب كنند و قادر به جذب بنيان اسيدهاي ضعيف چون H2CO4 يا اسيد سيليسيك نيستند.
براي احيا آنها از سود و سود احيا آمونياك استفاده مي شود، براي حذف سيليس ترجيحاً ابتدا از محلول سود استفاده مي شود.

دستگاههاي تبادل يوني :
بدنه دستگاههاي تبادل يوني مورد مصرف در تصفيه آب شبيه فيلترهاي فشار است كه در داخل آن ذرات رزين قرار مي گيرند براي نگهداري و جلوگيري از خروجي رزينها در قسمت پائين دستگاه و در زير رزينها چند لايه شن هاي درشت و يا آنتراسيت قرار مي دهند ، در اين دستگاه ها بخاطر پائين بودن PH خطر آزاد شدن سيليس وجود ندارد ، تنها مشكل اين لايه شستشوي معكوس آنهاست كه به همين خاطر استفاده از صفحات مشبك متداولتر است ، وجود رزينهاي ضعيف در كنار قوي موجب افزايش تبادل يوني در اين دستگاهها شده اند ، در اثر اختلاط ذرات رزينهاي كاتيوني و آنيوني در كنار هم قرار گرفته و تشكيل يك سري سيستم تبادل يوني مي دهند ، آب خروجي از دستگاه كاملاً بدون يون خواهد بود.
عمل احياي رزينهاي تبادل يوني بطور همزمان و در مراحل زير اجرا مي شود:
1- bed lift 2- preinjection 3- injenection 4- isplacement 5- settle

احياي ستونهاي تبادل يوني مختلط داراي 11 مرحله است :
1-drain Ι 2-seperation 3- settle 4-drain Π 5-preinjection
6-hcl / vaoh injection 7 -displaocment
8-drain Ш 9- air / mix 10- forrced settle 11- re fill

گاز زدايي :
هدف از گاز زدايي آب بويلرها حذف اكسيژن و دي اكسيد كربن است چون به شدت خورنده هستند و همچنين مي توانند موجب كاهش سطح انتقال حرارت بويلر شوند ، گازهاي محلول به روش عريان سازي با هوا ( براي حذف H2S ) و يا متان ( براي حذف اكسيژن ) يا اعمال خلاء قابل جداسازي هستند ، هوازدايي در فشار 12 الي psi g 5 دي اكسيد كربن را نيز بطور كامل حذف مي كنند.

اساس طراحي :
مشخصات خوراك ، آب خام ورودي به واحد از شاهين شهر گرفته مي شود كه PH آن بين 6.5 تا 8.5 است ، ميزان هدايت الكتريكي آن حداكثر 800 μs/cm و حداكثر 3.5 ntu و سختي كل حداكثر 350ppm و سختي كلسيم حداكثر 250 pmm است ، قليائيت ناچيز قليائيت كل –190 ppm اسيديته ندارد . يون كلر 120 ppm و گاز كلر محلول 0.3 pmm و سيليس حداكثر 8 ppm است.

ستون تبادل يوني مختلط :
اين ستون ها شامل هر دو نوع رزينهاي كاتيوني و آنيوني قوي مي باشند كه توسط هواي فشرده با يكديگر كاملاً مخلوط شده اند.

مشخصات يك ستون تبادل يوني مختلط :
قطر خارجي 1600 mm
ارتفاع بخش استوانه اي شكل 3200 mm
ضخامت جداره بخشهاي فوقاني و تحتاني ( mm ) 8 فوقاني و 10 تحتاني
ضخامت بخش استوانه اي شكل 8
حداكثر ميزان جريان سرويس دهي ( m3/hr ) 200
مساحت ستون ( m3 ) 1.95
زمان دوره سرويس دهي ( هفته ) 5



مخزن نگهداري هوا : اين مخزن هواي لازم براي مرحله اختلاط از مراحل احياي ستونهاي رزين مختلط را فراهم مي سازد.

مجموعه آب و آشاميدني :
اين مجموعه به منظور تهيه آب آشاميدني مستقيماً از آب خام ورودي به كمك مواد شيميايي كلرورفريك و گاز كلر طراحي شده است و شامل قسمتهاي زير مي باشد:
1ـ فيلتر شني FT - 7501
2ـ مخزن ذخيره هوا D – 7401
3ـ فيلتر كربن فعال FT – 7505
4ـ لوله ها و شيرهاي موردنياز

فيلتر شني ( FT – 7501 )
آب خام ورودي به اين مجموعه بعد از تزريق كلروفريك جهت انعقاد و لخته سازي به اين فيلتر وارد شده و ذرات معلق و لخته هاي رشد كرده از آن گرفته مي شود ساختار اين فيلترها مثل فيلترهاي شني است.
فيلتر كربن فعال ( FT – 7505 )
اين فيلترها به منظور حذف مواد آلي احتمالي در آب و همچنين بو و مزه آن طراحي شده است و مشخصات آن مشابه فيلترهاي كربني مجموعه فيلترآسيون كربني است ، آب خروجي از اين فيلتر كربني بعد از تزريق كلر جهت ضدعفوني به مدارآب آشاميدني ارسال مي شود.

مخزن نگهداري هوا :
هواي لازم براي مرحله هوازي و عمليات شستشوي معكوس را فراهم مي كند.

مواد شيميايي :
شامل دو دسته هستند ، مواد تزريق شده به دستگاهها و مواد بكار رفته در دستگاهها است ، مواد بكار رفته دردستگاهها شامل : شن دانه بندي شده كربن فعال ، آلتراسيت ، رزين هاي تبادلي يوني و دانه هاي پلاستيكي خنثي مي باشند ، كه در اين واحد بكار رفته است. از مجموعه هاي فوق در حال حاضر بخش تزريق اسيد و سود جهت احياي رزين هاي فعال مي باشد.

سرويس هاي جانبي :
هواي فرآيند ، هواي ابزار دقيق
آب سرويس :
آب سرويس ، آب بدون يون ، آب آشاميدني
انرژي الكتريكي :
الف ) در شرايط عادي كه كليه دستگاهها در سرويس باشند 280kw
ب ) حداكثر توان مصرفي 550 kw

بخار با فشار پائين ( LPS ) :
كندانسه :
پساب و ضايعات فرآيندي حاوي مقادير زيادي ذرات مطلق و احتمالاً مواد آلي است.
پساب حاصل از احياي رزين هاي :
حاوي مقادير زيادي املاح و سود و اسيد بوده و در رده هاي ضايعات غيرقابل بازيابي مي باشد.
ستونهاي تبادل يوني كاتيوني :
اين ستونها با هر نوع رزين كاتيوني ضعيف و كاتيوئني قوي كه روي لايه اي از آنتراسيت قرار دارند پر شده اند.
در بخش فوقاني ستون ها لايه اي از دانه هاي پلاستيكي بي اثر بصورت شناور قرار دارد.
ستون گاز زدا :
آب خروجي از اين ستون توسط پمپ به طرف ستونهاي تبادل يوني انيوني ارسال مي شود.
ستونهاي تبادل يوني انيوني :
اين ستونها نيز از دولايه رزين قوي و ضعيف انيوني تشكيل شده است كه بر روي بستري چند لايه از دانه هاي آنتراسيت قرار دارد ، در بخش فوقاني آن لايه هايي از دانه هاي پلاستيكي قرار دارد.

واحد بازيافت (واحد 8400)
مقدمه :
واحد بازيافت وظيفه جمع آوري و تصفيه پساب هاي بهداشتي و فرآيندي ، مواد هيدروكربني و آروماتيكي مايع و آبهاي سطحي مثل آب باران را بر عهده دارد ، اين سيستم مشتمل بر تأسيسات عمومي و واحدهاي package مي باشد ، واحدهاي pachage شامل تأسيسات جداسازي آب و مواد روغني ، تصفيه بيولوژي تأسيسات متعلق به جمع آوري و تخليه لجن ، كوره و تأسيسات مربوط به تهيه مواد شيميايي مي شود.
آبهاي آلوده به مواد روغني پس از جمع اوري در سيستم جداسازي آب و روغن كه مجهز به مخزن هوادهي است تصفيه مي شوند. آب بازيابي شده به واحد تصفيه آب 7500 يا فضاي سبز ارسال مي شود ، روغن جدا شده از اين پساب پس از جمع آوري در تانك slop روغن در كوره سوزانده مي شود و فاضلاب بهداشتي نيز پس از جمع آوري در مخزن يكنواختي مورد تصفيه بيولوژي قرار مي گيرد و لجن حامل تارسين به غلظت 40 درصد تغليظ به مصارف كشاورزي مي رسد.
مايعات آبي آلوده به مواد آروماتيك در يك سيستم تخليه بسته جمع آوري مي گردند و پس از ذخيره در مخزن مربوطه ( aqueous effluent tank ) در كوره سوزانده مي شوند.
جريانهاي مايع اشباع با بنزن نيز در يك سيستم تخليه بسته جمع آوري و به تانك slop oil يا مخزن ذخيره رافينيت و آروماتيك هاي c9 ارسال مي گردند ، بخارات بنزن حاصل از بارگيري تانكها همچنين در كوره سوزانده مي شوند.

تئوري فرآيند :
هدف از تصفيه فاضلاب هاي بهداشتي و صنعتي تأمين شرايط بهداشتي ، پاك نگهداشتن محيط زيست و بازيابي آب مي باشد. پالايش يا تصفيه فاضلابهاي بهداشتي معمولاً در سـه مرحله انجام مي شود :
الف ـ مرحله مقدماتي تصفيه فاضلاب شامل تصفيه فيزيكي از قبيل آشغالگيري و ته نشيني مواد معلق در آن.
ب ـ مرحله دوم تصفيه فاضلاب و يا تصفيه ثانوي شامل تصفيه بيولوژي از قبيل هوادهي و استفاده از باكتريهاي گوناگون موجود در فاضلاب براي تصفيه آن مي باشد . راهبري تأسيسات تا تصفيه ثانوي نسبت به مرحله مقدماتي نياز به صرف انرژي و هزينه بيشتري دارد.
ج ـ مرحله سوم تصفيه فاضلاب و يا تصفيه نهايي شامل زلال سازي و تصفيه هاي تكميلي از قبيل عمل نيترات زدايي ، گذراندن فاضلاب از فيلترهاي ماسه اي ، استفاده از كربن فعال ، نمك زدايي به روش تعويض يوني و غيره مي باشد.
معمولاً ايجاد و راهبري تأسيسات تصفيه تكميلي فاضلاب بسيار پر هزينه است . در تصفيه خانه هاي فاضلاب شهري به ندرت از سومين مرحله تصفيه فاضلاب استفاده مي شود در صورتي كه تمام تأسيسات تصفيه خانه به درستي كار كند مي توان آلودگي فاضلاب را 90 تا 96 درصد كاهش داد و اين كاهش آلودگي براي برقراري ضوابط لازم جهت رفع فاضلاب به منابع طبيعي آب و حفظ بهداشت و پاك نگهداشتن محيط زيست كافي است.
فاضلاب بهداشتي تازه داراي رنگ خاكستري مي باشدكه پس از مدتي رنگ آن تيره و سياه مي گردد ، بوي فاضلاب كهنه بيشتر ناشي از گاز هيدروژني سولفوره مي باشد كه در اثر فعاليت باكتريهايي بي هوازي و در نتيجه احياي سولفاتها به سولفيت ها توليد مي گردد. درصورتي كه به فاضلاب هوا و اكسيژن كافي برسد باكتريهاي بي هوازي از فعاليت باز ايستاده و به جاي آن باكتريهاي هوازي مواد آلي فاضلاب را تجزيه مي كنند. CO2 مهمترين گازي است كه از كار اين باكتريها توليـد مي شود . بنابراين مي توان گفت با دميـدن اكسيژن به فاضلابها آنها را بي بو مي كنند.
در فاضلاب هميشه مقداري مواد خارجي به صورت محلول وجود دارد ، مقدار مواد خارجي فاضلاب در حدود0 1 درصد و بقيه آن را آب تشكيل مي دهد . نيمي از موادخارجي موجود در فاضلاب مواد آلي و بقيه مواد معدني مي باشند.
علاوه بر مواد خارجي هميشه فاضلاب مقدار زيادي موجودات زنده ذره بيني مانند ويروس ها و ميكروبها ( باكتريها ) به همراه دارد. دو گروه ديگر از موجودات زنده موجود در فاضلاب باكتريهاي هوازي و بي هوازي هستند كه در تصفيه فاضلاب نقش بسيار موثري ايفا مي كنند.
درجه آلودگي فاضلابهاي صنعتي مي تواند دهها برابر آلودگي فاضلابهاي شهري باشد ، لذا هدف از تصفيه فاضلاب عبارت است از :
الف ـ گرفتن مواد معلق و شناور از آب
ب ـ اكسيدآسيون مواد ناپايدار آلي موجود در فاضلاب و تبديل آنها به موادي ناپايدار مانند نيتراتها ، سولفاتها و فسفاتها و سپس ته نشين ساختن و جداسازي آن مواد .
ج ـ جداسازي مواد سمي محلول و نامحلول از فاضلاب نظير تركيابت فلزات سنگين
د ـ گند زدايي و كشتن ميكروبها در فاضلاب

تصفيه فاضلاب به سه روش ممكن است انجام شود :
- تصفيف مكانيكي يا تصفيه فيزيكي
- تصفيه زيستي يا تصفيه بيولوژي
- تصفيه شيميايي
تصفيه مكانيكي يا تصفيه فيزيكي :
تصفيه مكانيكي از يك رشته فرايندهايي تشكيل شده است كه در آنها تنها از خواص مكانيكي و فيزيكي متداول براي جداسازي مواد خارجي معلق در فاضلاب استفاده مي شود ، مهمترين روشهاي مكانيكي متداول در تصفيه خانه هاي فاضلاب عبارتند از :
الف ـ گذرانيدن فاضلاب از صافي ها و گرفتن مواد معلق موجود در آن
ب ـ ته نشين كردن مواد معلق در فاضلاب و جداسازي آنها
ج ـ شناور نمودن مواد معلق و گرفتن آنها از سطح فاضلاب

تصفيه زيستي يا تصفيه بيولوژي :
در يك تصفيه خانه فاضلاب هرگاه تصفيه مكانيكي براي كاهش آلودگي فاضلاب كافي نباشد از كار موجودات زنده اي بنام باكتريهاي هوازي و يا بي هوازي براي ادامه تصفيه فاضلاب ياري مي گيرند . كار يگانهاي تصفيه زيستي در تصفيه خانه ها تشديد عملي است كه به طور خودبخود در طبيعت انجام مي گيرد.

تصفيه شيميايي :
اساس كار در تصفيه شيميايي در كاربرد مواد شميايي در تصفيه فاضلاب بنا شده است ، در تصفيه خانه هاي فاضلاب مواد شيميايي را مي توان براي تأثير گذاردن روي مواد خارجي نامحلول و كلوئيدي و يا محلول در فاضلاب به كار برد . علاوه بر اين مي توان از مواد شيميايي براي گند زدايي و كشتن ميكروبهاي موجود در فاضلاب استفاده نمود.

مهمترين روشهاي شيميايي مورد استفاده در تصفيه پساب ها عبارتند از :
1ـ انعقاد يا لخته سازي :
هدف از انعقاد يا لخته سازي عبارت است از اينكه با كمك مواد شيميايي ، مواد معلق سبك و بويژه مواد نيمه محلول و كلوئيدي شكل را بصورت لخته ها و قطعات بزرگي درآورده تا در اثر وزن خود ته نشين شوند.
به عبارت ديگر انعقاد تشديد كننده عمل ته نشيني در تصفيه مكانيكي است ، مهمترين مواد منعقد كننده در فاضلاب عبارتند از : پلي الكتروليتها ، سولفات و هيدرات آلومينيوم ، سولفات ، كلرور و هيدرات آهن ، خاك رس و آب آهك . افزودن مواد منعقد كننده به فاضلاب مقدار لجن بدست آمده را دو تا سه برابر افزايش مي دهد و در نتيجه حجم مخازن هضم لجن را افزايش مي دهد.
در دستگاههاي اضافه كننده مواد شيميايي و فاضلاب ، ابتدا محلول رقيق شده از مواد موردنظر را با آب تهيه كرده و سپس آنرا طبق نتايج آزمايشگاهي با نسبت از پيش تعيين شده بر فاضلاب مي افزايند.

2 ـ شناورسازي flaotion :
عمل لخته سازي را مي توان براي تشديد عمل جداسازي مواد سبك در فاضلاب از مواد شيميايي استفاده نمود ، اين مواد شيميايي موجب چسبيدن ذرات هوا به مواد معلق و در نتيجه كاهش وزن مخصوص آنها مي شوند كه حاصل اين عمل افزايش سرعت بالاروندگي مواد معلق مي باشد در اين روش معمولاً مواد معلق در فاضلاب به صورت كف در سطح استخر نمودار مي گردند.

3 ـ جذب سطحي Adsorption :
برخي از مواد شيميايي مانند كربن فعال بعلت دارا بودن خاصيت جذب سطحي زياد مي توانند ذرات معلق و كلوئيدي موجود در فاضلاب را جذب كنند استفاده از اين گونه مواد در صافي هاي ماسه اي به ويژه براي رنگ زدايي پسآب برخي از كارخانه ها مفيد مي باشند.

4ـ براي ضدعفوني كردن فاضلاب :
تنها روش اقتصادي استفاده از كلر بلافاصله پس از ورود به آب تجزيه شده و اسيد هيپوكلريك و يون اكسيد كلر توليد مي نمايد.
خاصيت گندزدايي اسيد هيپوكلروس بيشتر از يون اكسيد كلر مي باشد. نسبت تبديل كلر به اسيد هيپوكلروس و اكسيد تابعي از درجه اسيدي و درجه حرارت است . پس از تجزيه مذكور و به علت وجود مواد قابل اكسيد مانند آهن ، H2S و … . قسمتي از كلر صرف اكسيداسيون اين مواد مي شود.
كلرورهاي تشكيل شده از اكسيداسيون اين مواد اثر كشنده اي بر باكتريها نداشته و كلر آنها آزاد نمي باشد.

--
Farid Bensaeed