مقررات مبحث 19 مقررات ملي ساختمان

3-1

اولین موضوعی که جهت طراحی و یا کنترل یک ساختمان مطابق با شرایط مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان مورد بررسی قرار می‌گیرد، عوامل ویژه اصلی نام دارد که به شرح زیر می باشند:

الف- کاربری ساختمان

ب- گونه بندی جغرافیایی نیاز انرژی گرمایی و سرمایی سالانه ساختمان

ج- سطح زیر بنای مفید ساختمان

د- شهر محل استقرار ساختمان

پس از بررسی تمامی این موارد ساختمان از نظر میزان صرفه جویی در مصرف انرژی گروه بندی می‌شود. در این بخش هر یک از عوامل ذکر شده به تفصیل توضیح داده شده اند.

-2-1- کاربری ساختمان

ساختمان ها از نظر میزان صرفه جویی در مصرف انرژی به 4 گروه دسته بندی می شوند. این دسته بندی بر اساس عواملی چون نوع تداوم استفاده از ساختمان در طول سال و در طول شبانه‌روز، میزان شدت اختلاف دماي احتمالي بين داخل و خارج ساختمان و اهمیت آن و همچنین اهميت تثبيت دماي فضاهاي داخل ساختمان صورت گرفته‌است. در جدول 3-3 کلیه ساختمان‌های موجود با توجه به نوع کاربری در چهار گروه الف تا د مشخص شده‌است. (پیوست 4 کتاب مبحث نوزدهم ص 77) جدول3-3- گروه بندی کاربری ساختمان ها نوع کاربری الف مسكوني، بيمارستان، هتل، مهمانسرا، آسايشگاه، آزمايشگاه، مركز تحقيقاتي، خوابگاه، زايشگاه، سردخانه نوع كاربري ب ايستگاه راديو و تلويزيون، مركز اصلي يا فرعي مخابرات، مركز اصلي يا شعبه بانك، ايستگاه اصلي و مركز كنترل مترو، بخش اداري ساختمان صنعتي، ساختمان آموزشي، خانه بهداشت، ساختمان پست و پليس و آتش‌نشاني، مجتمع فني ـ حرفه‌اي، سالن غذا‌خوري، دانشسرا و مركز تربيت معلم، ساختمان آموزشي دانشگاهي، ساختمان اداري يا تجاري بزرگ، كتابخانه. نوع كاربري ج اردوگاه جهانگردي، بناي يادبود، ترمينال فرودگاه بين‌المللي يا داخلي، استاديوم ورزشي سرپوشيده، فروشگاه‌، تعيمرگاه بزرگ، كارخانه صنعتي (غير از موارد ذكر شده در كاربري د)، نمايشگاه، باشگاه، تأتر، سينما، سالن اجتماع و كنفرانس. نوع كاربري د انبار، تعميرگاه كوچك، كارگاه كوچك، كارخانه صنعتي اتومبيل سازي، نورد و ذوب فلزات، سيلو و مشابه آنها، پاركينگ در طبقات، آشيانه حفاظتي هواپيما، ساختمان ايستگاه وسايل نقليه زميني، ساختمان ميدان هاي ميوه و تره‌بار، ايستگاه فرعي مترو، ترمينال راه‌آهن، پناهگاه، ساختمان كشتارگاه.   تبصره : در صورتي كه بخش يا بخش‌هايي از ساختمان با مساحت بيش از 150 متر مربع و با كاربري متفاوت از كاربري عمومي ساختمان (بخش بزرگتر ساختمان) و جزو فضاهاي داخلي ساختمان محسوب ‌شود، لازم است براي هر بخش گروه‌بندي جداگانه در نظر گرفته شود و مقررات خاص مربوط به آن گروه‌بندي رعايت شود در غیر اینصورت، کاربری فضای بزرگتر به عنوان کاربری کل ساختمان تعیین می‌گردد. به عنوان مثال در بعضی از ساختمان‌های اداری، از قسمتی از ساختمان به عنوان مهمانسرا و یا خانه سازمانی استفاده می‌شود. در اینگونه ساختمان‌ها تبصره فوق کاربرد پیدا می‌کند. چنانچه فضای مهمانسرا یا بخش مسکونی بیش از 150 متر باشد، باید جداگانه (بخش مسکونی و اداری هر کدام جداگانه به عنوان یک ساختمان مستقل) و در غیر اینصورت کل ساختمان با کاربری اداری مورد بررسی قرار خواهد گرفت

3-2-2- گونه بندی جغرافیایی نیاز انرژی گرمایی و سرمایی سالانه ساختمان

عامل دوم از عوامل ویژه اصلی گونه‌بندی جغرافیایی نیاز انرژی گرمایی- سرمایی منطقه احداث ساختمان می‌باشد. در این قسمت ساختمان ها با توجه به محل قرارگیری و اقلیم منطقه از نظر سطح نیاز انرژی گرمایی – سرمایی به سه گروه تقسیم می گردند: نیاز انرژی گرمایی – سرمایی سالانه کم نیاز انرژی گرمایی – سرمایی سالانه متوسط نیاز انرژی گرمایی – سرمایی سالانه زیاد به عنوان مثال نیاز انرژی شهر زاهدان مطابق با جدول زیر کم است جدول3-4- گونه بندی جغرافیایی نیاز انرژی گرمایی و سرمایی سالانه ساختمان (مبحث 19 پیوست 3 ص 65) نام شهر نیاز انرژی نیاز گرمایی زیاد نیاز سرمایی زیاد گرم و مرطوب 115 116 117 زاهدان زردگل سرخ آباد زنجان کم متوسط زیاد           لیست کلیه شهرهای کشورمان در پیوست 3 کتاب مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان ص 74-65 همراه با نیاز انرژی آن شهر ارائه شده‌است. تبصره : در صورتیکه شهر مورد نظر در فهرست نباشد می توان از اطلاعات نزدیکترین شهر یا اقلیم مشابه استفاده نمود. به عنوان مثال شهری مانند تربت‌جام، اسم آن در لیست پیوست 3 کتاب نیامده است. برای تعیین نوع نیاز انرژی این شهر می‌توان از نوع نیاز انرژی شهر تربت‌حیدریه که نزدیکترین شهر به آن است، استفاده نمود.

3-2-3- سطح زیر بنای مفید ساختمان

ساختمان ها از نظر سطح زیر بنای مفید (ر.ک. بخش اول کتاب- تعاریف) به دو گروه تقسیم می گردند: زیر بنای مفید کمتر یا مساوی 1000 متر مربع زیر بنای مفید بیشتر از 1000 متر مربع در محاسبه زیربنای مفید ساختمان به تعداد طبقات و فضاهای کنترل شده و کنترل نشده ساختمان دقت کنید. در ساختمان‌های با کاربری نوع "ب" - که کلیه ساختمان های اداری را دربر می گیرد- این موضوع از اهمیت خاصی برخوردار است. در کاربری نوع "ب" نیز سخت گیری بیشتری بر روی ساختمان های با زیربنای زیاد منظور شده است.

 

- شهر محل استقرار ساختمان

شهرها نیز به دو گروه شهرهای بزرگ و کوچک تقسیم می گردند. شهرهای بزرگ: مراکز استان ها و شهرهای با بیش از یک میلیون نفر جمعیت شهرهای کوچک: شهرهای با کمتر از یک میلیون نفر جمعیت که مرکز استان نیستند. به این ترتیب در حال حاضر از شهرهای غیر مرکز می توان شهرستان کرج را مطابق مبحث نوزدهم در زمره شهرهای بزرگ عنوان نمود، در حالیکه شهرستان کاشان از لحاظ مبحث 19 جز شهرهای کوچک قلمداد می گردد. طبیعی است که از لحاظ مبحث 19 شهرهای بزرگ قوانین سخت گیرانه تری را باید رعایت نمایند. - تعیین گروه ساختمان پس از مشخص شدن عوامل ویژه اصلی که در این بخش عنوان شد،مطابق جدول 3-5 (پیوست 5 کتاب مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان ص 81) شماره گروه ساختمان از لحاظ صرفه جویی در مصرف انرژی تعیین و بر طبق آن طراحی مناسب بر اساس ضوابط مبحث 19 انجام می گردد. این گروه ها بیان کننده میزان حساسیت مقدار صرفه‌جویی لازم در مصرف انرژی ساختمان مربوطه می باشند، به این ترتیب که در ساختمان های گروه 1 نسبت به گروه 2 قوانین سخت گیرانه تری حکمفرما می باشد. گروه یک: ساختمان های با صرفه جویی در مصرف انرژی زیاد گروه دو: ساختمان های با صرفه جویی در مصرف انرژی متوسط گروه سه: ساختمان های با صرفه جویی در مصرف انرژی کم گروه چهار: ساختمان های بدون صرفه جویی در مصرف انرژی بر اساس تقسیم بندی مبحث19، ساختمان های قرار گرفته در گروه 4 هیچ گونه نیازی به صرفه جویی در مصرف انرژی ندارند، با این وجود از آنجا که اتلاف انرژی در هیچ مجموعه ای پسندیده نیست، با توجه به نظر طراح بهتر است از قوانین گروه3 برای ساختمان های گروه4 استفاده نمود. به عنوان مثال تعیین گروه ساختمان اداری با زیربنای 1500متر مربع واقع در شهر تهران به صورت زیر انجام می‌شود: جدول3-5- گروه ساختمان از نظر میزان صرفه جویی در مصرف انرژی

 

--
Farid Bensaeed